Nếu bạn đang tìm cách làm website portfolio cho riêng mình, phần khó không nằm ở chỗ dựng trang. Phần khó là chọn đưa tác phẩm nào lên, bỏ tác phẩm nào ra, và viết gì bên cạnh mỗi dự án. Bài này đi qua cả hai phần đó.
Vì sao portfolio cần là website riêng
Nhiều người bắt đầu bằng file PDF hoặc link Google Drive, và đó là lựa chọn hợp lý ở giai đoạn đầu. Nhưng khi bắt đầu nhận dự án trả tiền đều đặn, file PDF bộc lộ ba điểm yếu khó bỏ qua.
Thứ nhất là ảnh bị nén. Để file không quá nặng, bạn phải giảm chất lượng ảnh, đúng thứ khách nhìn để đánh giá tay nghề. Thứ hai là khách không bookmark hay chia sẻ được tiện. Mỗi lần hỏi lại phải nhờ bạn gửi file, thêm bước ma sát không cần thiết. Thứ ba là không thể cập nhật nhanh: xong dự án mới, phải làm lại file rồi gửi cho mọi người đã có bản cũ.
Website portfolio riêng giải quyết cả ba: ảnh full-resolution (độ phân giải đầy đủ), link cố định gửi một lần dùng mãi, cập nhật ngay mà không ảnh hưởng link đang lưu phía khách. Nếu chưa rõ portfolio là gì và ai cần loại hồ sơ này, xem trước tại bài Portfolio là gì.
Cách làm website portfolio qua 5 bước
Không có cách làm website portfolio nào đúng cho tất cả mọi người, nhưng trình tự dưới đây phù hợp với phần lớn trường hợp: từ chọn nền tảng cho đến có trang chạy thật với tên miền riêng.
Bước 1: Chọn nền tảng phù hợp với kỹ năng của bạn. Người không rành code có thể dùng Squarespace hoặc WordPress với theme có sẵn. Người muốn kiểm soát toàn bộ thì WordPress với theme tùy chỉnh hoặc tự code. Bảng so sánh nền tảng ở phần sau bài giải thích chi tiết hơn từng lựa chọn.
Bước 2: Chọn dự án đưa lên. Đây là bước nhiều người bỏ qua để vội thiết kế trước. Chọn 6 đến 10 dự án tiêu biểu nhất, phù hợp với loại việc bạn muốn nhận. Bỏ những dự án làm hồi mới ra trường nếu không còn đại diện cho tay nghề hiện tại.
Bước 3: Sắp xếp theo logic người xem. Dự án mạnh nhất lên đầu. Nhóm dự án theo loại nếu bạn làm nhiều mảng khác nhau. Đừng để khách lướt qua 10 dự án lộn xộn mà không nhớ cái nào là cái nào.
Bước 4: Viết mô tả cho từng dự án. Mỗi dự án cần ba thứ: bạn giải quyết vấn đề gì (ngữ cảnh), bạn làm gì cụ thể (quy trình), kết quả ra sao (kết quả). Không cần viết dài, nhưng phải nói được vì sao dự án này đáng xem.
Bước 5: Gắn tên miền riêng và đưa lên hosting. Tên miền theo tên bạn dễ nhớ và trông chuyên nghiệp hơn link subdomain từ nền tảng. Phần này có mục riêng ở dưới.
So sánh nền tảng tạo portfolio website
Không có nền tảng nào tốt nhất cho mọi người. Lựa chọn phụ thuộc vào kỹ năng kỹ thuật, ngân sách, và mức độ muốn tùy chỉnh. Hiểu quy trình tạo website nói chung từ đầu trước khi chọn nền tảng cũng rất hữu ích, bài Cách tạo website có cái nhìn tổng thể về các con đường khác nhau.
| Nền tảng | Phù hợp cho | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|---|
| WordPress với hosting riêng | Người muốn kiểm soát toàn bộ, làm lâu dài | Linh hoạt nhất, sở hữu dữ liệu hoàn toàn | Cần cài đặt và bảo trì, không hợp người không rành kỹ thuật |
| Squarespace | Người muốn dựng nhanh mà đẹp, không biết code | Template đẹp sẵn, có thể lên trang trong vài giờ | Tùy chỉnh có giới hạn, phụ thuộc vào nền tảng |
| Wix | Người muốn kéo thả, ngân sách thấp | Nhiều template đa dạng, dễ dùng | Khó chuyển sang nền tảng khác sau này |
| Webflow | Developer hoặc designer muốn visual code | Kiểm soát chi tiết như code mà không cần viết code | Đường cong học tập dốc, đắt hơn Wix |
| Adobe Portfolio | Người đã có Creative Cloud | Tích hợp Behance sẵn, dựng nhanh | Giao diện hạn chế, phụ thuộc Adobe CC còn hiệu lực |
| GitHub Pages | Developer muốn portfolio kỹ thuật miễn phí | Miễn phí, kiểm soát hoàn toàn code | Cần biết command line và Git cơ bản |
Một điểm thường bị bỏ qua khi chọn nền tảng: nghĩ đến chuyện di chuyển dữ liệu sau này. WordPress cho phép xuất toàn bộ nội dung bất kỳ lúc nào. Squarespace và Wix thì khó hơn nhiều vì nội dung bị khóa vào hệ thống của họ. Nếu bạn dự định dùng portfolio này lâu dài, khả năng di chuyển là điểm đáng cân nhắc.
Chọn tên miền cho portfolio website như thế nào
Tên miền portfolio thường theo một trong hai hướng: tên bạn (nguyen-an.com) hoặc thương hiệu cá nhân bạn muốn xây dựng (anstudio.vn). Cả hai đều ổn, tùy vào kế hoạch dài hạn.
Một số điểm thực tế khi chọn. Với phần mở rộng: .com dễ nhớ nhất, thích hợp nếu bạn nhắm khách quốc tế hoặc muốn không giới hạn thị trường; .vn hợp nếu bạn chủ yếu làm việc với khách Việt Nam và muốn tạo cảm giác địa phương. Tránh dùng quá nhiều gạch ngang vì “nguyen-quoc-an-design.com” khó nhớ và không ai nói được miệng khi muốn giới thiệu cho người khác.
Tên miền đã mua là của bạn cho đến khi gia hạn, bất kể bạn đổi hosting hay đổi nền tảng bao nhiêu lần. Đây là lý do nên mua tên miền riêng ngay từ đầu thay vì dùng subdomain của nền tảng. Bài Tên miền là gì có giải thích đầy đủ hơn về cách tên miền hoạt động và những thứ cần tránh khi đăng ký lần đầu.
Tự làm hay nhờ người làm, nói thật về cả hai
Tự làm hợp lý nếu bạn có thời gian học và kỹ năng kỹ thuật đủ tốt, hoặc nếu portfolio chỉ để xin việc và không cần quá bóng bẩy. Squarespace hay WordPress với theme có sẵn cho ra trang trông ổn trong 1-2 ngày nếu bạn bỏ công tìm hiểu và không cầu toàn.
Nhờ người làm hợp lý khi bạn muốn portfolio trông khác biệt hoàn toàn với mặt bằng ngành, cần tích hợp tính năng đặc biệt như gallery lọc theo loại dự án hay trang case study dài, hoặc đơn giản là thời gian của bạn quý hơn việc học WordPress. Giá làm web portfolio không cố định mà phụ thuộc vào số dự án cần trưng và mức độ tùy chỉnh bạn muốn.
Điều thật thà nhất: không ít người tự làm portfolio rồi không hài lòng kết quả, mất thêm một đợt thời gian thuê lại người làm. Nếu bạn không rành thiết kế và không rành code, nên nhờ người từ đầu hơn là tiết kiệm nhưng ra trang trông nghiệp dư. Portfolio trông nghiệp dư có thể phản tác dụng với khách hàng trong ngành sáng tạo, vì trang web chính là tác phẩm đầu tiên họ nhìn thấy.
Nếu muốn xem các kiểu bố cục portfolio phổ biến để có thêm ý tưởng trước khi quyết định, xem tiếp tại bài Mẫu website portfolio.
Câu hỏi thường gặp về cách làm website portfolio
Website portfolio có cần cập nhật thường xuyên không?
Nên cập nhật khi có dự án mới đáng trưng, khoảng mỗi 3-6 tháng là hợp lý. Portfolio toàn dự án từ 3-5 năm trước có thể khiến khách nghi ngờ bạn đã ngừng hoạt động hoặc không còn làm loại việc đó. Một trang “Đang làm gì” hoặc blog ngắn về dự án gần đây cũng là cách giữ trang trông còn hoạt động.
Có cần trang giới thiệu bản thân trong portfolio không?
Nên có, nhưng không cần dài. Một đoạn ngắn giới thiệu bạn là ai, làm gì và thích loại dự án nào là đủ. Khách muốn biết mình sẽ làm việc với ai, không chỉ xem tác phẩm. Thêm ảnh chân dung thật sẽ giúp trang trông chuyên nghiệp và dễ kết nối hơn.
Có nên ghi giá dịch vụ lên portfolio không?
Tùy mục tiêu của bạn. Nhiều freelancer ghi mức giá khởi điểm để lọc trước khách không phù hợp ngân sách. Một số người giữ bí mật để linh hoạt báo giá theo từng dự án. Nếu ghi giá thì nên ghi cụ thể, tránh mơ hồ kiểu “liên hệ để biết giá” vì khách ngại hỏi khi không biết mình có đủ ngân sách không.
Portfolio website có cần tối ưu SEO không?
Nếu bạn muốn khách tìm thấy qua Google thay vì chỉ qua giới thiệu trực tiếp, thì cần. Điều cơ bản nhất: mô tả rõ từng dự án bằng chữ thật, đặt alt text (mô tả ảnh) cho hình ảnh, và có trang giới thiệu với tên đầy đủ và ngành làm việc của bạn. Những thứ này không đòi hỏi kỹ thuật phức tạp nhưng tạo nền tốt để Google hiểu trang web của bạn.