Bạn mua tên miền, mua hosting, rồi được bảo phải trỏ tên miền về hosting bằng cách sửa DNS, mà DNS là gì thì mù mờ. Đây là thứ đứng sau mỗi lần bạn gõ một địa chỉ web và trang hiện ra. Hiểu nó giúp bạn khỏi hoảng khi phải đổi hosting hay gắn email. Bài này giải thích DNS là gì bằng ngôn ngữ dễ hiểu, các bản ghi thường gặp, và vì sao chủ website nên nắm.
DNS là gì
DNS viết tắt của Domain Name System (hệ thống phân giải tên miền), thường được ví như danh bạ điện thoại của internet. Nhiệm vụ của nó là dịch cái tên miền dễ nhớ mà bạn gõ, ví dụ tencuaban.com, sang một dãy số gọi là địa chỉ IP mà máy tính dùng để tìm đúng máy chủ chứa website.
Lý do DNS tồn tại rất đời thường: con người nhớ tên chứ không nhớ số. Mỗi máy chủ trên internet có một địa chỉ IP dạng dãy số khó nhớ, và sẽ không ai thuộc nổi dãy số đó cho từng trang web. DNS đứng giữa để bạn chỉ cần gõ tên, còn nó lo tra ra dãy số tương ứng.
Nói cách khác, DNS là lớp phiên dịch âm thầm giữa tên miền và máy chủ. Bạn không thấy nó làm việc, nhưng thiếu nó thì gõ tên miền sẽ chẳng ra trang nào. Nếu bạn chưa rõ tên miền là gì, bài tên miền là gì giải thích phần nền trước.
DNS hoạt động thế nào
Bỏ qua chi tiết kỹ thuật, quá trình xảy ra trong tích tắc mỗi khi bạn mở một trang. Khi bạn gõ một tên miền, trình duyệt hỏi hệ thống DNS xem tên này ứng với địa chỉ IP nào.
Câu hỏi đó được chuyển qua vài trạm tra cứu, giống như đi hỏi một thủ thư rồi được chỉ tới đúng kệ sách chứa thông tin cần tìm. Cuối cùng hệ thống trả về địa chỉ IP của máy chủ chứa website, trình duyệt liền kết nối tới đó và tải trang cho bạn xem. Tất cả diễn ra chỉ trong một phần nhỏ của giây, nên bạn có cảm giác gõ tên là trang hiện ra ngay.
Cloudflare mô tả quá trình này khá dễ hiểu trong bài giải thích DNS của họ. Điều đáng nhớ với người dùng là: DNS quyết định tên miền của bạn chỉ về đâu, nên cấu hình DNS sai là web hoặc email của bạn có thể ngừng hoạt động.
Các bản ghi DNS thường gặp
Khi vào phần quản lý DNS của tên miền, bạn sẽ thấy các dòng gọi là bản ghi. Không cần thuộc hết, nhưng biết vài loại phổ biến giúp bạn đỡ bỡ ngỡ:
- Bản ghi A: trỏ một tên miền tới một địa chỉ IP cụ thể. Đây là bản ghi cốt lõi để tên miền của bạn chỉ về đúng máy chủ chứa website.
- Bản ghi CNAME: tạo một bí danh, cho một tên trỏ tới một tên khác thay vì tới thẳng IP. Hay dùng cho các tên miền phụ như www.
- Bản ghi MX: chỉ dẫn email gửi tới tên miền của bạn nên đi vào máy chủ thư nào. Sai bản ghi này là email không tới nơi.
- Bản ghi TXT: chứa thông tin dạng chữ, thường dùng để xác thực quyền sở hữu tên miền hoặc cấu hình chống giả mạo email.
Bốn loại trên phủ phần lớn việc thường ngày: trỏ web, gắn tên miền phụ, nhận email và xác thực. Phần còn lại thường để nhà cung cấp lo.
Vì sao chủ website nên biết về DNS
Bạn không cần thành chuyên gia, nhưng biết DNS làm gì giúp bạn chủ động ở mấy tình huống quan trọng. Rõ nhất là khi trỏ tên miền về hosting mới mua, khi gắn email theo tên miền, hay khi đổi sang nhà cung cấp hosting khác.
Đặc biệt lúc đổi hosting, bạn phải sửa bản ghi DNS để tên miền chỉ về máy chủ mới. Nếu không hiểu bước này, web có thể gián đoạn hoặc email ngưng chạy. Chuyện chuyển hosting không mất dữ liệu phụ thuộc rất nhiều vào việc xử lý DNS cho đúng thứ tự.
Một điểm hay khiến người mới bối rối là sửa DNS không có hiệu lực tức thì. Thay đổi cần thời gian lan ra khắp các máy chủ trên internet, có khi vài phút, có khi tới một hai ngày. Vì vậy sau khi sửa mà chưa thấy đổi ngay thì cứ chờ, đừng vội sửa tới sửa lui làm rối thêm.
Câu hỏi thường gặp
Sửa DNS bao lâu thì có hiệu lực
Thường từ vài phút tới vài giờ, đôi khi tới một hai ngày, tuỳ cấu hình và nhà cung cấp. Khoảng chờ này gọi là thời gian lan truyền, do các máy chủ trên internet cần thời gian cập nhật thông tin mới. Cách giảm chờ là hạ một thông số tên thời gian sống của bản ghi trước khi đổi, phần này người rành sẽ biết làm.
DNS có ảnh hưởng tốc độ web không
Có một chút, vì bước tra cứu DNS là công đoạn đầu tiên trước khi trang bắt đầu tải. DNS chậm làm web lâu bắt đầu hiện hơn một nhịp. Dùng dịch vụ DNS tốt giúp bước này nhanh, dù phần lớn thời gian tải web vẫn nằm ở máy chủ và nội dung trang.
Tôi có tự sửa DNS được không
Được, phần quản lý DNS thường nằm trong trang quản trị tên miền và bạn tự thêm sửa bản ghi được. Nhưng vì sai một bản ghi có thể làm web hoặc email ngừng chạy, nếu không chắc thì nên nhờ người rành, nhất là khi đang đổi hosting hay cấu hình email quan trọng.
DNS và tên miền có phải là một không
Không, đây là hai thứ khác nhau nhưng liên quan. Tên miền là cái tên bạn mua và sở hữu, còn DNS là hệ thống quyết định tên đó chỉ về máy chủ nào. Bạn có thể giữ nguyên tên miền mà đổi DNS để trỏ sang hosting khác, giống như giữ số điện thoại nhưng đổi nơi nhận cuộc gọi.
Lớp phiên dịch âm thầm của internet
DNS là một trong những thứ chạy ngầm mà ai có website cũng nên hiểu sơ, vì nó quyết định tên miền của bạn chỉ về đâu và ảnh hưởng trực tiếp tới việc web, email có chạy hay không. Không cần thuộc lòng kỹ thuật, chỉ cần biết nó làm gì và cẩn thận khi sửa là đủ để bạn không hoảng lúc trỏ tên miền hay đổi hosting. Nếu bạn muốn có người lo phần tên miền và cấu hình DNS cho đúng, Web22 nhận hỗ trợ trong dịch vụ đăng ký và quản lý tên miền.