Bạn nghe chữ SaaS ở khắp nơi, từ phần mềm kế toán tới công cụ chat, mà không rõ nó nghĩa là gì và vì sao ai cũng chuyển sang mô hình này. Hiểu SaaS giúp bạn chọn phần mềm khôn hơn, và nếu bạn có ý tưởng sản phẩm, biết luôn mô hình kinh doanh đang thịnh. Bài này giải thích SaaS là gì, được lợi và mất gì, và khi nào nên dùng thay vì phần mềm truyền thống.
SaaS là gì
SaaS viết tắt của Software as a Service (phần mềm dạng dịch vụ), là cách dùng phần mềm qua internet theo kiểu thuê bao thay vì mua đứt một lần. Phần mềm chạy trên máy chủ của nhà cung cấp, bạn truy cập qua trình duyệt và trả phí định kỳ theo tháng hoặc năm cho phần mình dùng.
Rất nhiều công cụ quen thuộc chính là SaaS. Bộ công cụ văn phòng trực tuyến, phần mềm quản lý khách hàng, công cụ thiết kế trên web, phần mềm kế toán đám mây, tất cả đều theo mô hình này. Bạn không cài đĩa, không mua giấy phép vĩnh viễn, chỉ cần một tài khoản và kết nối mạng là dùng được.
Điểm cốt lõi của SaaS là bạn trả tiền để được dùng, không phải để sở hữu. Nhà cung cấp lo toàn bộ phần máy chủ, cập nhật, bảo trì, còn bạn chỉ việc mở lên và làm việc. Đây cũng là mô hình đứng sau việc dựng nền tảng SaaS cho những ai muốn biến ý tưởng thành sản phẩm cho thuê.
SaaS khác phần mềm truyền thống ra sao
Để thấy rõ SaaS, hãy so với cách cũ. Phần mềm truyền thống là bạn mua một giấy phép, cài lên máy hoặc máy chủ của công ty, rồi tự lo cài đặt, bảo trì và nâng cấp về sau.
Cách cũ thường tốn một khoản lớn ngay từ đầu cho giấy phép và cài đặt, đổi lại bạn làm chủ hoàn toàn và kiểm soát dữ liệu ngay trong nhà. SaaS thì ngược lại, khởi đầu nhẹ nhàng vì chỉ trả phí thuê bao, cập nhật tự động, dùng được từ mọi nơi có mạng, nhưng dữ liệu nằm trên máy chủ nhà cung cấp và bạn trả đều đặn suốt thời gian dùng. IBM tóm khá rõ mấy lợi thế này trong bài ưu điểm của SaaS.
Nói ngắn gọn, phần mềm truyền thống là mua nhà, SaaS là thuê nhà. Mua thì tốn nhiều lúc đầu nhưng làm chủ; thuê thì nhẹ đầu, có người lo bảo trì, nhưng trả đều và ít quyền sửa đổi tận gốc.
SaaS được lợi gì
Mô hình SaaS thịnh lên vì nó gỡ được nhiều cái khó của cách cũ. Vài lợi ích khiến doanh nghiệp thích:
- Ít tốn ban đầu: không phải bỏ một khoản lớn mua giấy phép, chỉ trả phí thuê bao vừa phải, hợp với doanh nghiệp nhỏ và mới.
- Dùng được ngay: phần mềm đã cài sẵn trên máy chủ nhà cung cấp, bạn đăng ký là chạy, khỏi mất công cài đặt phức tạp.
- Tự động cập nhật: nhà cung cấp nâng cấp và vá lỗi, bạn luôn dùng bản mới mà không phải tự lo.
- Co giãn theo nhu cầu: cần thêm thì nâng gói, bớt thì hạ, trả theo mức dùng thật thay vì mua dư.
- Dùng từ mọi nơi: chỉ cần trình duyệt và internet là làm việc được, tiện cho làm từ xa và nhiều chi nhánh.
Chính mấy điểm này khiến SaaS hợp với phần lớn nhu cầu phần mềm phổ biến hiện nay, nhất là khi bạn muốn bắt đầu nhẹ và lớn dần.
SaaS có mặt trái gì
Web22 nói thẳng để bạn cân nhắc đủ hai mặt. SaaS tiện nhưng không phải không có cái giá của nó.
Trước hết, SaaS phụ thuộc internet, mất mạng là gián đoạn công việc. Kế đến, khả năng tuỳ chỉnh có giới hạn, bạn phải theo tính năng nhà cung cấp làm sẵn, không sửa được tận gốc cho hợp riêng mình. Dữ liệu nằm trên máy chủ bên thứ ba cũng là điều cần cân nhắc với thông tin nhạy cảm, vì bạn ít quyền kiểm soát hơn.
Một điểm nữa hay bị bỏ qua là chi phí dài hạn. Phí thuê bao nghe nhẹ mỗi tháng, nhưng cộng qua nhiều năm có khi vượt cả tiền mua đứt, và thường tăng khi bạn dùng nhiều hơn. Cuối cùng là chuyện khó dứt, vì dời dữ liệu từ một SaaS sang nơi khác không đơn giản, dễ bị buộc chân vào một nhà cung cấp. Đây là lý do nên chọn nhà cung cấp cho xuất dữ liệu dễ dàng.
Câu hỏi thường gặp
SaaS có an toàn không
Các nhà cung cấp SaaS lớn thường đầu tư mạnh cho bảo mật, nhiều khi chặt hơn khả năng tự bảo vệ của doanh nghiệp nhỏ. Nhưng vì dữ liệu nằm trên máy chủ của họ, bạn cần chọn nhà cung cấp uy tín và đọc kỹ chính sách về dữ liệu. Với thông tin rất nhạy cảm hoặc ngành bị quản chặt, cần cân nhắc thêm yếu tố kiểm soát dữ liệu.
Doanh nghiệp nhỏ nên dùng SaaS hay mua phần mềm
Phần lớn doanh nghiệp nhỏ hợp với SaaS hơn, vì ít tốn ban đầu, dùng được ngay và khỏi lo bảo trì. Phần mềm mua đứt hợp hơn khi bạn cần kiểm soát dữ liệu tuyệt đối hoặc có nhu cầu rất đặc thù mà SaaS sẵn không đáp ứng. Cứ xuất phát từ nhu cầu và ngân sách thật của bạn.
Tôi có ý tưởng làm một SaaS thì bắt đầu từ đâu
Nên bắt đầu nhỏ để kiểm chứng ý tưởng trước khi dựng lớn, thay vì làm ngay một sản phẩm đầy đủ tốn kém. Cách phổ biến là làm một bản tối giản đủ cho người dùng đầu tiên thử, xem họ có thật sự cần không rồi mới mở rộng. Bài MVP là gì nói kỹ về cách làm này.
SaaS khác web app thế nào
SaaS là một mô hình kinh doanh phần mềm, còn web app là dạng kỹ thuật của phần mềm chạy trên trình duyệt. Phần lớn SaaS được xây dưới dạng web app, nhưng không phải web app nào cũng là SaaS. Nói cách khác, SaaS trả lời câu hỏi bán thế nào, web app trả lời câu hỏi làm bằng gì.
Thuê hay mua, chọn theo nhu cầu
SaaS không phải trào lưu nhất thời mà là một cách dùng phần mềm hợp với thời làm việc qua mạng: nhẹ đầu lúc bắt đầu, luôn được cập nhật, dùng từ mọi nơi. Nhưng nó đi kèm cái giá của sự phụ thuộc và chi phí dài hạn, nên hiểu đủ hai mặt sẽ giúp bạn chọn đúng giữa thuê và mua. Nếu bạn đang ấp ủ một sản phẩm phần mềm cho thuê và muốn biến nó thành hiện thực, Web22 nhận tư vấn và dựng trong nhóm lập trình web app và phần mềm.