Mỗi lần mua hàng online và bấm nút “Đặt hàng”, bạn đang bắt đầu bước gọi là checkout. Nhưng ít người biết rằng đây cũng là nơi nhiều đơn hàng bị bỏ dở nhất, chỉ vì một trường thông tin thừa hoặc một khoản phí hiện ra đúng lúc khách sắp bấm xác nhận. Bài này giải thích checkout là gì, form nên hỏi thông tin nào, tại sao cho phép mua không cần tài khoản là cài đặt quan trọng, và vì sao bước thanh toán ngắn thường cho ra nhiều đơn hơn.
Checkout là gì và nó nằm ở đâu trong luồng mua hàng
Checkout là bước thanh toán cuối cùng trong luồng mua sắm trực tuyến. Sau khi khách chọn sản phẩm và thêm vào giỏ hàng, họ nhấn “Thanh toán” để bước vào trang checkout. Tại đây, khách điền địa chỉ giao hàng, chọn hình thức thanh toán, rồi xác nhận đơn.
Nhiều người nhầm giỏ hàng và checkout là một. Thực ra hai bước này khác nhau rõ ràng: giỏ hàng là nơi khách lưu trữ sản phẩm đang quan tâm, còn checkout là bước hành động thật sự, nơi giao dịch xảy ra. Bảng dưới đây cho thấy sự khác biệt cụ thể:
| Giỏ hàng | Checkout | |
|---|---|---|
| Vai trò | Nơi khách lưu sản phẩm muốn mua | Bước điền thông tin và hoàn tất thanh toán |
| Khách đang làm gì | Duyệt, thêm hoặc bỏ bớt sản phẩm | Điền địa chỉ, chọn cổng thanh toán, xác nhận |
| Có thể quay lại sau | Có, giỏ hàng thường được lưu lại | Nếu rời đi, đơn chưa được đặt |
| Giao dịch xảy ra | Chưa | Có, sau khi nhấn xác nhận |
Trong WooCommerce, trang checkout mặc định nằm ở đường dẫn /checkout/. Khi cài WooCommerce, trang này được tạo tự động với form đầy đủ các trường cần thiết. Bạn có thể tuỳ chỉnh trường nào hiển thị, trường nào bắt buộc, và thêm cổng thanh toán phù hợp mà không cần viết code.
Những trường thông tin nên hỏi và những trường nên bỏ
Nguyên tắc đơn giản: chỉ hỏi những gì thật sự cần để giao hàng và thu tiền. Nghe hiển nhiên, nhưng nhiều shop vẫn đang hỏi thêm những trường không cần thiết vì để mặc cài đặt mặc định của WooCommerce.
Những trường thường cần đủ cho một đơn hàng:
- Họ và tên: để in lên phiếu giao hàng và giao tiếp với khách
- Số điện thoại: để đơn vị giao hàng liên lạc khi cần
- Địa chỉ giao hàng: tỉnh, quận, phường và số nhà
- Email: để gửi xác nhận đơn hàng và thông tin theo dõi
- Phương thức thanh toán: chuyển khoản, thanh toán khi nhận hàng, ví điện tử
Những trường hay xuất hiện nhưng thường không cần thiết:
- Tên công ty: hợp lý cho shop bán B2B, nhưng bán lẻ thì không cần
- Mã số thuế: trừ khi bạn cần xuất hoá đơn VAT cho từng đơn hàng
- Số fax: vẫn xuất hiện ở nhiều cài đặt mặc định dù không ai dùng nữa
- Ghi chú đơn hàng: nên chuyển thành tuỳ chọn, không bắt buộc
Viện nghiên cứu thương mại điện tử Baymard Institute ghi nhận rằng 32% người dùng không điền đúng trường bắt buộc khi form chỉ đánh dấu trường tuỳ chọn mà không đánh dấu trường bắt buộc. Nói cách khác, cách bạn trình bày form cũng quan trọng không kém việc bạn hỏi gì.
(Một cách kiểm tra nhanh: tự thử đặt một đơn trên web của mình, đếm xem có bao nhiêu trường bắt buộc, rồi so sánh với danh sách thật sự cần để giao được hàng.)
Thanh toán không cần tài khoản và tại sao đây là cài đặt quan trọng
Guest checkout (thanh toán không cần tài khoản) là tính năng cho phép khách hoàn tất đơn hàng mà không cần đăng ký hay đăng nhập. Nhiều chủ shop tắt tính năng này vì muốn khách tạo tài khoản để dễ chăm sóc sau. Nhưng quyết định đó thường làm tụt số đơn hàng.
Theo nghiên cứu của Baymard Institute, 26% khách hàng bỏ đơn vì bị yêu cầu tạo tài khoản trước khi thanh toán. Đây là lý do bỏ giỏ hàng lớn thứ hai, chỉ sau phí giao hàng hiện ra quá muộn. Khách không từ chối vì lười, mà vì họ lo sẽ bị gửi email quảng cáo, không muốn nhớ thêm mật khẩu, hoặc đơn giản là đang vội.
Người mua lần đầu, chưa biết shop của bạn như thế nào, sẽ không sẵn sàng cam kết một tài khoản chỉ để thử mua một lần. Nếu bạn muốn khuyến khích khách tạo tài khoản, cách hiệu quả hơn là đề nghị sau khi đơn được đặt xong: “Tạo tài khoản để theo dõi đơn hàng và mua lại nhanh hơn lần sau”, thay vì bắt buộc trước khi thanh toán.
Trong WooCommerce, bật guest checkout rất đơn giản: vào WooCommerce > Settings > Accounts & Privacy, tích vào “Allow customers to place orders without an account”. Baymard cũng ghi nhận 50% trang thương mại điện tử không làm nổi bật nút mua không cần tài khoản, khiến khách phải tìm kiếm mới thấy, rồi nản rồi thoát.
Vì sao bước checkout càng ngắn thì đơn hàng càng nhiều
Có một con số đáng chú ý: 48% khách hàng bỏ đơn vì phí giao hàng hoặc các khoản phụ chỉ hiện ra khi họ đã đến bước checkout (Baymard Institute, tổng hợp từ 49 nghiên cứu trên toàn cầu). Không phải vì phí quá cao, mà vì thông tin đến quá muộn. Khách đã bỏ công điền địa chỉ, chọn sản phẩm, rồi mới nhìn thấy một khoản phí ship 80 nghìn không báo trước. Cảm giác bị bất ngờ là lý do họ đóng tab.
Cách xử lý đơn giản: hiển thị phí giao hàng ước tính ngay tại trang giỏ hàng, trước khi khách bắt đầu bước checkout. Dù chưa chính xác tuyệt đối, nhưng khách biết trước sẽ ít bị sốc hơn khi gặp lại con số đó ở bước cuối.
Ngoài phí ẩn, độ dài của quá trình checkout cũng tạo ra ma sát. Checkout nhiều trang, tức là trang 1 địa chỉ, trang 2 giao hàng, trang 3 thanh toán, trang 4 xác nhận, buộc khách phải chờ tải trang nhiều lần. Checkout một trang gộp tất cả vào một màn hình, khách điền xong là xác nhận luôn. Nhiều kết quả đo lường cho thấy checkout một trang giúp tăng tỷ lệ hoàn tất đơn, đặc biệt trên điện thoại di động.
Tốc độ tải trang cũng ảnh hưởng trực tiếp: cứ mỗi giây trang checkout tải chậm hơn, tỷ lệ hoàn tất đơn giảm khoảng 7%. Điện thoại di động có tỷ lệ bỏ giỏ hàng cao nhất, 75.5% so với 69% trên máy tính bàn, một phần vì trang thường tải chậm hơn và form khó điền hơn trên màn hình nhỏ.
Khi khách thêm hàng vào giỏ rồi rời đi mà không thanh toán, đó chính là giỏ hàng bỏ quên, một chủ đề gắn chặt với cách bạn thiết kế bước checkout.
Người chủ web không rành kỹ thuật cần chú ý tới checkout ở mức nào
Bạn không cần biết code để tối ưu trang checkout. Nhưng bạn cần biết trang checkout của mình đang hỏi gì và khách đang trải qua hành trình như thế nào.
Bước đơn giản nhất: tự thử đặt một đơn hàng trên web của mình như một người mua thật, dùng điện thoại. Đếm xem có bao nhiêu bước, bao nhiêu trường bắt buộc, và phí giao hàng hiện ra ở bước nào. Nếu bản thân bạn thấy rườm rà, khách hàng chắc chắn cũng vậy.
WooCommerce cung cấp khá đầy đủ công cụ để điều chỉnh trang checkout mà không cần chạm vào code: ẩn bớt trường thông tin, bật guest checkout, thêm cổng thanh toán, và bật chế độ checkout một trang với các plugin chuyên dụng. Nhiều cài đặt quan trọng nằm ngay trong dashboard WooCommerce, không cần thuê lập trình viên chỉ để thay đổi chúng.
Nếu web đang có lượng khách ghé thăm ổn định nhưng tỷ lệ đặt hàng thấp, checkout thường là nơi đầu tiên đáng kiểm tra, trước cả khi nghĩ tới việc đổi giao diện hay chạy quảng cáo thêm.
Web22 thiết kế WooCommerce với trang checkout được tối giản trường thông tin, bật sẵn guest checkout và tích hợp các cổng thanh toán phổ biến tại Việt Nam. Nếu bạn đang cân nhắc làm hoặc làm lại web bán hàng, xem thêm dịch vụ thiết kế website WooCommerce của Web22 để hiểu cụ thể hơn cách tiếp cận này.
Câu hỏi thường gặp
Checkout và giỏ hàng khác nhau ở chỗ nào?
Giỏ hàng là bước lưu tạm, khách chưa cam kết gì và có thể rời đi bất cứ lúc nào. Checkout là bước cam kết mua thật: khách cung cấp thông tin giao hàng, chọn cách trả tiền và bấm xác nhận để giao dịch được ghi nhận. Hai bước này tách biệt vì giỏ hàng phục vụ việc so sánh, còn checkout phục vụ việc hoàn tất đơn.
Có thể để khách mua mà không cần tạo tài khoản không?
Có. Vào trang quản trị WooCommerce, mở phần cài đặt tài khoản và bảo mật, tích vào tùy chọn cho phép đặt hàng mà không cần tạo tài khoản. Sau khi lưu, thử đặt một đơn thật bằng chế độ ẩn danh để xác nhận khách thật sự không cần đăng nhập mới mua được.
Checkout một trang khác checkout nhiều trang như thế nào?
Checkout nhiều trang tách địa chỉ, phương thức giao hàng và thanh toán ra từng màn hình riêng, khách phải chờ tải lại giữa các bước. Checkout một trang gộp tất cả vào cùng màn hình, không cần tải lại. Với khách dùng điện thoại, mỗi lần tải lại trang là một cơ hội để họ bỏ đơn giữa đường.
Phí giao hàng nên hiển thị ở đâu để khách không bỏ đơn?
Phí ship nên xuất hiện sớm nhất có thể, lý tưởng nhất là ngay tại trang giỏ hàng dưới dạng ước tính theo tỉnh/thành. Để đến bước cuối cùng của checkout mới lộ phí là cách dễ mất đơn nhất, vì khách cảm thấy bị giấu thông tin và thường thoát ra ngay tại đó thay vì quay lại để mua.